اختلال اینترنت در ایران همیشه شبیه «خاموش شدن کامل» نیست. گاهی اینترنت موبایل کند می‌شود، گاهی برخی سرویس‌ها از دسترس خارج می‌شوند، و گاهی قطعی کامل رخ می‌دهد. بنابراین بهترین رویکرد این است که اپ‌های شما برای چند حالت آماده باشند:

• اینترنت ضعیف (اما موجود)
• اینترنت بسیار محدود (بعضی سرویس‌ها کار می‌کنند، بعضی نه)
• قطع کامل اینترنت

چند سناریوی واقعی و پرتکرار در ایران در زمان قطع اینترنت:

• خانواده در تهران یا شهرهای بزرگ: اینترنت کند است و تماس اینترنتی قطع‌و‌وصل می‌شود؛ نیاز دارید فقط یک پیام کوتاه مطمئن ردوبدل کنید.
• کارمند یا فریلنسر: فایل‌ها روی ابزارهای ابری است و بدون دسترسی،در نتیجه کار متوقف می‌شود.
• جستجوی مسیر در سفرها: مسیر‌یابی آنلاین از کار می‌افتد و به نقشه آفلاین نیاز دارید.
• دانشجو: ورود دو مرحله‌ای برای ایمیل/اکانت‌ها فعال است و کد لازم دارید.

منظور از اپلیکیشن‌های ضروری زمان قطع اینترنت در ایران، ابزارهایی است که یکی از این ویژگی‌ها را دارند:

• کاملاً آفلاین کار می‌کنند (مثل نقشه آفلاین بعد از دانلود)
• با اینترنت کم هم قابل استفاده‌اند
• برای اولین راه‌اندازی اینترنت می‌خواهند، اما بعداً در حالت محدود هم کمک می‌کنن

از نظر فنی، تفاوت اصلی اپ‌ها در این است که:

• آیا به سرور مرکزی وابسته‌اند یا نه؟
• آیا اطلاعات را روی گوشی شما ذخیره (cache) می‌کنند؟
• آیا برای استفاده در شرایط اضطراری، از قبل نیاز به ورود/فعال‌سازی دارند؟

وضعیت را تشخیص دهید (۵ دقیقه)

در ایران، برای روزهای اختلال، شما معمولاً به دو لایه ارتباط نیاز دارید:

• لایه 1: پیام‌رسان‌های رایج (برای زمانی که اینترنت هنوز به صورت ضعیف کار می‌کند)
• لایه 2: ابزارهای آفلاین (وقتی اینترنت کاملا قطع است)

گزینه‌های آفلاین (برای شرایط قطع):

• Briar: پیام‌رسانی رمزنگاری‌شده که به سرور مرکزی متکی نیست و می‌تواند در نبود اینترنت، از طریق Bluetooth یا Wi-Fi بین دستگاه‌ها همگام‌سازی کند (حتی در سناریوهای بحران). briarproject.org
• Bridgefy: پیام‌رسانی مبتنی بر بلوتوث که طبق توضیحات فروشگاه‌ها، برای ورود اولیه نیاز به اینترنت دارد، اما بعد از آن می‌تواند بدون اینترنت پیام‌رسانی کند.

گزینه‌های رایج (برای اینترنت ضعیف):

• واتس‌اپ/تلگرام/… ممکن است در ایران بسته به شرایط، گاهی کند یا دسترسی‌شان محدود شود. این مقاله وارد بحث سیاسی یا پیش‌بینی قطعی نمی‌شود؛ اما توصیه عملی این است که «اتکا به یک پیام‌رسان» را کم کنید و حداقل دو مسیر ارتباطی داشته باشید (مثلاً پیام‌رسان + SMS).یا در صورت لزوم از پیام رسان های داخلی استفاده کنید.

• Organic Maps: نقشه آفلاین، متن‌باز و مبتنی بر با تمرکز بر حریم خصوصی و کارکرد آفلاین.organicmaps.app
• MAPS.ME: طبق توضیح فروشگاه‌ها، نقشه‌ها را می‌توان از قبل دانلود کرد و سپس «بدون اینترنت» استفاده کرد.Google Play

در ایران بسیاری از افراد برای ایمیل، شبکه‌های اجتماعی، حساب‌های مالی و ابزارهای کاری، ورود دو مرحله‌ای (2FA) دارند. اگر اینترنت قطع شود، ممکن است پیامک یا تأییدیه آنلاین نیاید؛ اما برخی اپ‌های تولید کد یکبارمصرف، آفلاین هم کد می‌سازند.

• Google Authenticator: خود گوگل تصریح می‌کند که این اپ می‌تواند بدون اتصال اینترنت یا موبایل هم کد تولید کند (به شرط راه‌اندازی قبلی).Google Help
• Aegis Authenticator (اندروید): در وب‌سایت رسمی‌اش اشاره می‌شود که کاملاً آفلاین کار می‌کند و متن‌باز است. getaegis.app

مدیریت پسورد (برای دسترسی آفلاین به رمزها):

• Bitwarden: طبق راهنمای رسمی، اگر اپ شما باز (unlocked) باشد، می‌تواند در حالت آفلاین به شکل «خواندنی» استفاده شود. Bitwarden
• نکته :
 در ایران، وقتی اینترنت ناپایدار است، مشکل فقط «ورود» نیست؛ گاهی حتی دریافت پیامک هم با تأخیر می‌آید. بنابراین اگر برای حساب‌های حیاتی‌تان 2FA دارید، بهتر است یک اپ Authenticator را از قبل فعال کنید و کدهای بازیابی (Recovery Codes) را هم در جای امن (ترجیحاً آفلاین) نگه دارید. این توصیه، بسته به سرویس‌ها و سطح حساسیت حساب شما، متفاوت است.

چیزهایی که بهتر است قبل از اختلال آماده شوند:

• اسکرین‌شات/فایل آفلاین از مدارک مهم (کارت ملی، بیمه، شماره‌های ضروری، اطلاعات پزشکی ضروری)
• یادداشت آفلاین برای آدرس‌ها، شماره‌ها، و چک‌لیست‌ها
• فایل PDF آفلاین از اطلاعات مورد نیاز (مثلاً اطلاعات سفر، آدرس‌ها، برنامه کاری)

در ایران، نیازها بسیار متفاوت است. این سه سؤال را سریع جواب دهید:

• مهم‌ترین نیاز شما در قطعی اینترنت چیست؟ (خانواده/کار/سفر/حساب‌ها)
• با چه کسانی باید حتماً در تماس باشید؟ (۲ تا ۵ نفر کلیدی)
• احتمالاً کجا خواهید بود؟ (خانه/محل کار/در مسیر)

قدم 2: نصب + راه‌اندازی اولیه + تست

• اپ‌های منتخب را همین امروز نصب کنید.
• برای اپ‌هایی مثل Bridgefy، حواس‌تان باشد طبق توضیحات رسمی، اولین بار برای ورود/لاگین اینترنت لازم است؛ پس این مرحله را عقب نیندازید. Google Play
• یک بار سناریو را تست کنید: «یک پیام کوتاه»، «یک مسیر‌یابی»، «یک کد 2FA».

قدم 3: دانلودهای آفلاین

• نقشه شهر/استان‌های پرترددتان در ایران را دانلود کنید (Organic Maps یا MAPS.ME).organicmaps.app
• فایل‌های ضروری را آفلاین کنید: شماره‌ها، آدرس‌ها، مدارک، و PDFهای لازم.

قدم 4: امنیت و پشتیبان‌گیری

• Authenticator را راه‌اندازی کنید تا در قطعی هم کد داشته باشید.Google Help
• پسوردمنیجر را طوری تنظیم کنید که در حالت آفلاین دسترسی خواندنی داشته باشید (مثلاً Bitwarden).Bitwarden
• بکاپ محلی (روی گوشی/فلش/هارد) را جدی بگیرید؛ مخصوصاً برای فایل‌های کاری.

• اگر اینترنت قطع شد، «از چه طریقی در ارتباط باشید؟» (مثلاً SMS)
• «چه ساعت‌هایی چک می‌کنیم؟»
• «اگر پیام نرسید، قدم بعدی چیست؟» (تماس تلفنی/پیامک/هماهنگی حضوری)

اشتباهات رایج و راه‌حل‌ها

• موکول کردن نصب اپ‌ها به لحظه بحران
 راه‌حل: نصب و ورود اولیه را زمانی انجام دهید که اینترنت پایدار است.
• دانلود نکردن نقشه آفلاین
 راه‌حل: همان روز اول، نقشه شهرهای مهم در ایران را دانلود و یک مسیر را تست کنید.organicmaps.app
• اتکا به یک پیام‌رسان
 راه‌حل: حداقل دو مسیر ارتباطی داشته باشید (پیام‌رسان + SMS/تماس).
• بی‌توجهی به 2FA و دسترسی به حساب‌ها
 راه‌حل: Authenticator آفلاین را از قبل فعال کنید. Google Help
• فراموش کردن محدودیت‌های اپ‌های آفلاین نزدیک‌بُرد
 راه‌حل: این اپ‌ها را با افراد نزدیک‌تان در ایران تست کنید و توقع «اینترنت جهانی» از آن‌ها نداشته باشید.

اشتباهات رایج و راه‌حل‌ها

• کدام اپ‌ها واقعاً بدون اینترنت پیام می‌فرستند؟اپ‌هایی مثل Briar می‌توانند در نبود اینترنت، از طریق Bluetooth/Wi-Fi بین دستگاه‌ها همگام‌سازی انجام دهند.briarproject.org
• همچنین Bridgefy طبق توضیحات رسمی، بعد از ورود اولیه می‌تواند بدون اینترنت کار کند (در محدوده بلوتوث و با حضور کاربران نزدیک). Google Play
• آیا Bridgefy از همان لحظه نصب بدون اینترنت کار می‌کند؟طبق توضیحات App Store و Google Play، بار اول باید اینترنت داشته باشید تا وارد شوید؛ بعد از آن، اینترنت لازم نیست.Google Play
• آیا Google Authenticator بدون اینترنت کد می‌دهد؟بله؛ طبق راهنمای رسمی گوگل، Authenticator می‌تواند بدون اینترنت یا سرویس موبایل کد تولید کند (به شرط راه‌اندازی قبلی).Google Help
• اگر از Signal استفاده کنم، در قطعی اینترنت کار می‌کند؟پشتیبانی رسمی Signal تصریح می‌کند برای ارتباط خصوصی، از اتصال اینترنت گوشی استفاده می‌کند؛ پس بدون اینترنت عملاً ارسال/دریافت انجام نمی‌شود.Signal Support
• آیا Bitwarden در حالت آفلاین هم به کار می‌آید؟طبق راهنمای رسمی Bitwarden، اگر اپ شما باز/آنلاک باشد، می‌توانید آفلاین به شکل read-only به اطلاعات دسترسی داشته باشید (اما ویرایش/افزودن ممکن نیست).Bitwarden

سه مورد اولویت‌دار برای اکثر افراد:

• راه ارتباطی حداقلی با خانواده (SMS/تماس + یک اپ کم‌حجم)
• نقشه آفلاین شهر/مسیرهای پرتردد
• دسترسی به حساب‌ها (2FA و پسوردها) به صورت آفلاین